“Onze vader is altijd graag actief geweest”, vertellen Margreet en Bert. “Door zijn ziekte moet hij steeds een stukje inleveren. Fietsen kan bijvoorbeeld niet meer. Juist daarom vinden we het belangrijk dat hij blijft doen wat nog wel kan.”
Dat zelfstandig wandelen niet zonder risico is, weten ze maar al te goed. Door de parkinson loopt Jan soms moeilijk en zijn evenwicht is niet altijd goed. De ene dag gaat het beter dan de andere. Soms valt hij onderweg of lukt het hem niet om zelfstandig terug te komen. Dan wordt er gebeld en halen zijn kinderen hem op. Ze vertellen dat ze hem altijd kunnen volgen via zijn mobiel. In zijn rollator zit een tracker en ook om zijn nek heeft hij een tracker.
“We weten dat er iets kan gebeuren en die risico’s aanvaarden we”, vertellen ze. “Natuurlijk willen we niet dat onze vader valt. Maar hem daarom binnenhouden, terwijl hij zo graag naar buiten gaat, vinden we geen goede oplossing.”
‘Mag u wel alleen naar buiten?’
Wat Jan en zijn kinderen lastig vinden, zijn de opmerkingen die hij onderweg regelmatig krijgt. Mensen spreken hem aan met vragen als: “Mag u eigenlijk wel alleen naar buiten?” of “Weet De Haven wel dat u hier loopt?” Ook Margreet en Bert krijgen telefoontjes: “Mag je vader daar wel lopen?”
Margreet en Bert begrijpen waar die bezorgdheid vandaan komt. “Mensen zien dat onze vader moeilijk loopt en maken zich zorgen. Dat vinden we ontzettend lief. Het laat ook zien hoe betrokken mensen in ons dorp bij elkaar zijn.”
Toch hebben die vragen een andere uitwerking op Jan dan mensen misschien verwachten. Hij vindt het vervelend dat hij zich telkens moet verantwoorden als hij buiten loopt. Het geeft hem het gevoel dat anderen bepalen wat hij nog wel en niet mag.
“Voor onze vader voelt dat soms alsof hij niet meer voor zichzelf mag beslissen. Terwijl die vrijheid juist zo belangrijk voor hem is”, leggen zijn kinderen uit. “We hopen dat mensen die hem tegenkomen zich daarvan bewust worden. Hij mag gewoon zelfstandig wandelen.”
Vrijheid en veiligheid
Bij De Haven kijken zorgprofessionals en familie naar wat bewoners zelf nog kunnen en willen. Alle afdelingen zijn open, zodat bewoners de vrijheid hebben om naar buiten te gaan. Dat past bij de manier waarop De Haven werkt: bewoners houden zoveel mogelijk zelf de regie over hun leven. Zorgprofessionals ondersteunen hen waar dat nodig is.
Ook bij Jan bespreken de arts, psycholoog, zorgmedewerkers en familie wat verantwoord is. Daarbij gaat het niet alleen om zijn veiligheid, maar ook om zijn welzijn. Want wat betekent het voor Jan als hij niet meer zelfstandig naar buiten zou kunnen?
Samen wegen ze af wat aanvaardbaar is. Daarbij kan een situatie veranderen en moeten er soms opnieuw keuzes worden gemaakt. De kinderen voelen zich door De Haven gesteund in hun wens om hun vader zoveel mogelijk vrijheid te geven.
Deze manier van kijken heeft de afgelopen jaren veel aandacht gehad in De Haven, onder de titel ‘Aan het roer’. Hierbij staan niet de beperkingen centraal, maar wat iemand zelf belangrijk vindt. Soms betekent dat ook dat er bewust ruimte wordt gegeven aan een risico, met als doel dat de bewoner een goede dag heeft.
Een wens van hun moeder
Voor Margreet en Bert speelt nog iets anders mee. Hun moeder, de echtgenote van Jan, is overleden. Zij wist als geen ander hoeveel behoefte haar man had aan beweging en zelfstandigheid. Haar wens aan de kinderen was duidelijk: ‘Laat hem vrij.’
Die woorden zijn Margreet en Bert niet vergeten. Ze proberen hun vader de ruimte te blijven geven om zijn leven op zijn eigen manier te leiden, zolang dat mogelijk is.
Daarom willen ze met hun verhaal vooral begrip vragen. Niet omdat mensen zich geen zorgen mogen maken, maar omdat goedbedoelde bezorgdheid soms ook als een beperking kan voelen.
En Jan zelf? Die laat duidelijk merken wat hij wil. Hoewel fietsen nog altijd zijn voorkeur heeft, geniet hij van zijn wandelingen door het dorp. Hij wil blijven bewegen en zelf bepalen waar hij naartoe gaat.
Zijn kinderen hopen dan ook dat mensen hem vooral de ruimte geven om zijn wandeling te maken. Een vriendelijke groet is altijd welkom. En als hij echt hulp nodig heeft, is het fijn dat er mensen naar hem omkijken. Margreet: “Als mensen hem tegenkomen, kunnen ze ook zeggen: ‘Wat fijn dat je lekker even aan het wandelen bent!’”
Dus wie Jan binnenkort in het dorp tegenkomt, hoeft zich niet meteen zorgen te maken. Grote kans dat hij gewoon geniet van zijn dagelijkse wandeling.
Landelijke Week van reablement
Deze week is de landelijke Week van reablement. Dat betekent dat er deze week extra aandacht is voor eigen regie bij ouderen. In Zorg- en Wooncentrum De Haven krijgt dit thema de laatste jaren veel aandacht onder de noemer ‘Aan het roer’. Dit komt voort uit de overtuiging dat wanneer mensen zelf kunnen bepalen hoe ze hun leven leiden, dit sterk bijdraagt aan hun welzijn.
